Staten & Stinzen 4: Harstastate

Friesland een provincie van boerderijen en kerken? Ja, maar er is veel meer. Zoals prachtige staten en stinzen. Elke week bezoekt Peter Nieuwenhuijsen een andere. Deze week Harstastate.

Op excursie naar Harstastate. Op de fiets via Bartlehiem naar Hegebeintum. De state is nog maar kort in handen van de vereniging Hendrick de Keyser, die het huis gekregen heeft van twee weldoeners, op voorwaarde dat met name de waarde van de tuin zou worden gerespecteerd.

Houten linten

En ja, het moment is goed gekozen, het Haarlems klokkenspel staat in bloei, rondom de zeer oude vaas met de ramskoppen, die hier al heel lang moet staan. Binnen blijkt vooral de ‘zaal’ van de state de moeite waard. De rijke Lodewijk XV!-betimmering is helemaal van hout, hetgeen behoorlijk zeldzaam is. Ik zie witte houten linten en lees later dat die in 1948 rood waren als de aalbessen in de tuin. Oorspronkelijk moeten ze korenblauw zijn geweest, de kleur waaraan Marie Antoinette de voorkeur gaf.

Volgens dat stukje uit 1948 (Leeuwarder Courant) was de Harstastate een huis dat nooit verkocht was. Dat klopte niet helemaal, want nadat de freule Van Andringa de Kempenaer het huis aan een stichting had nagelaten werd het in 1929 door haar nazaten teruggekocht. Maar vooral ná 1948 is de state verschillende malen verkocht, waarbij steeds duidelijker de noodzaak tot restauratie om de hoek kwam kijken. Je kunt je dat goed vorstellen als je leest hoe een van de na-oorlogse eigenaren erover dacht:

Opslag

‘De ex-rijksarchivaris van de oude familie bewoont het tuinhuis van de state. Het grote en fraaie herenhuis, het eigenlijke hoofdgebouw van de state, gebruikt hij als opslag voor zijn oogsten. ,,Het is er lekker koel in de marmeren gang, daar kun je het fruit erg goed bewaren’’, aldus de heer Obreen.’

Aanvankelijk wist deze eigenaar niet welke bomen in de rijke boomgaard appels en welke peren zouden voortbrengen. Nu (het is dan 1980) heeft de archivaris een boek met alle rassen en buiten een systeem van bordjes waarbij in lettercodes de plaats op de noord-zuidas en op de oost-westas staat. Die code is terug te vinden in het boek.

De state is op een tekening uit 1723 twee keer zo groot en twee keer zo hoog. De lijst van bewoners is lang. Een aantal ervan is vereeuwigd op de vele rouwborden in de kerk van Hegebeintum.

Tekst: Peter Nieuwenhuijsen

Prijsvraag

Rondom de Friese staten en stinzen wordt ook een prijsvraag gehouden. Te winnen valt een vorstelijke overnachting in een van de mooiste B&B’s van Friesland: Huize Boschoord in Sint Nicolaasga. Ga voor deelname naar www.nieuwedockumercourant.nl en klik op Staten & Stinzen.

Lezers kunnen meedoen aan een prijsvraag en kans maken op een prijs. De hoofdprijs is een overnachting ter waarde van 200 euro in villa Boschoord bij Sint Nicolaasga.